Nieuws

Algemeen | 4 mrt 2018

Gestreste bacterie neemt zichzelf de maat.

Als E. coli bacteriën zich onprettig voelen, gaan ze in stress-mode en stellen ze de celdeling uit. In de tussentijd groeien ze door tot lange slierten. AMOLF-onderzoekers ontdekten dat de bacteriën ’weten’ hoe lang ze dan zijn, waardoor ze eiwitringen kunnen verplaatsen naar de plekken waar ze moeten delen als de stress voorbij is. De onderzoekers publiceren hun bevindingen op 1 maart 2018 in het vaktijdschrift Current Biology.
“Naar de groei en deling van E. coli wordt wereldwijd veel onderzoek gedaan, maar dat gebeurt meestal onder ideale laboratoriumcondities”, vertelt Martijn Wehrens, promovendus in de groep van Sander Tans op AMOLF. “De echte wereld is natuurlijk niet ideaal, maar bevat allerlei stressfactoren. Hoge temperaturen, antibiotica of gebrek aan voedsel kunnen ervoor zorgen dat E. coli anders groeit dan onder ideale omstandigheden.”

Slierten
Normaal verdubbelt E. coli voorafgaand aan de celdeling in ongeveer een uur zijn lengte. Dan verschijnt er een ringvormige eiwitstructuur op de celwand die zorgt dat de bacterie zich netjes in tweeën deelt. Onder stress blijft de bacterie groeien, maar deelt hij zich niet. De bacterie wordt sliertvormig en kan tot meer dan twintig keer zo lang worden als normaal. “Zo’n lange E. coli-bacterie bevat meerdere kopieën van het DNA. Als de stress-situatie voorbij is, begint de sliert zich meerdere keren achter elkaar te delen”, vertelt Wehrens, die in zijn experimenten E. coli-cellen blootstelde aan stressfactoren zoals antibiotica of een hoge temperatuur. “We zagen een bijzonder patroon van celdelingen dat samenhangt met de lengte van een normale cel. De afstand tussen twee posities voor celdelingen was precies twee maal de normale cellengte. Alsof E. coli er zelf een liniaal langs legde.”

Verspringende liniaal
Om het delingsproces van E. coli na stress beter te begrijpen, deed Wehrens ook experimenten met fluorescent gelabelde eiwitten. De ringvormige eiwitstructuur die de cellen deelt, bleek inderdaad op specifieke posities op te lichten. “Tot onze verbazing blijven die deelringen niet zitten op de plek waar ze ontstaan. Wanneer de cellen langer worden, verdwijnen de ringen plotseling om op een andere plek weer gevormd te worden”, zegt Wehrens. “Dat verdwijnen en op een andere plek weer verschijnen is precies wat nodig is om de afstand tussen twee deelringen altijd op twee normale cellengtes te houden.”

Het bleek dat deze dynamische liniaal geregeld wordt door weer een ander eiwit-systeem. “Het zogenoemde Min-systeem speelt bij de deling van gewone E. coli-bacteriën een bijrol. Het zorgt vooral dat er geen piepkleine celletjes worden gevormd”, vertelt de promovendus. “In sliertvormige E. coli-bacteriën blijkt het Min-systeem veel meer te doen. De eiwitclusters bewegen zich in de lange bacterie op een manier die lijkt op de trilling in een vioolsnaar (een staande golf). Op bepaalde plekken varieert de concentratie Min-eiwitten in de tijd, en op andere plekken verschijnen ze helemaal niet. Bij een trillende snaar hebben de plekken zonder trillingen een zeer precieze afstand en dat geldt ook voor de plekken waar geen Min-eiwitten zitten in een lange E. coli sliert. Dit zijn precies de plekken waar de bacterie zich deelt. Het Min-systeem werkt dus als een liniaal waarmee de cel als het ware zijn grootte meet en ‘weet’ waar hij moet delen.”

De resultaten laten zien dat E. coli-bacteriën met een systeem van liniaaleiwitten en deelringen niet alleen in gunstige omstandigheden heel nauwkeurig hun formaat kunnen meten en reguleren. Wehrens: “Nu we zien dat dit mechanisme juist bij het herstellen van stress voor E. coli een onmisbare rol blijkt te spelen, begrijpen we beter hoe bacteriën overleven in stressvolle situaties, zoals wanneer ziekteverwekkende bacteriën worden aangevallen door het immuunsysteem of een antibioticakuur. Het groeien tot slierten is geen bewijs van onvermogen, maar een doelmatig regulatiesysteem dat zorgt dat bacteriën gecontroleerd langer kunnen worden, maar ook weer op de juiste wijze korter.”

 

Bron: blikopnieuws.nl

Algemeen | 16 feb 2019

Griepepidemie verloopt minder hevig dan die van afgelopen drie jaar

De griepepidemie in Nederland verloopt tot nu toe “minder hevig” dan de epidemieën in de afgelopen drie jaar, meldt gezondheidsinstituut Nivel woensdag. Het aantal mensen met griepklachten daalt al drie weken gestaag.

Algemeen | 14 feb 2019

Zorgkosten terug van de belasting

Leven met een beperking of chronische ziekte brengt kosten met zich mee. Betaalt u deze kosten zelf, dan kunt u een deel daarvan terugkrijgen via de aangifte inkomstenbelasting. De website Meerkosten.nl legt in eenvoudige taal uit hoe u dat doet. Wilt u de informatie toch ook graag op papier? Onderaan dit bericht kunt u het artikel ’De aftrek van zorgkosten’ downloaden.

Algemeen | 8 feb 2019

Allergisch, maar gek op viervoeters? Deze hypoallergene huisdieren zijn ideaal!

Als die lieve huisdieren je geen niesbuien en traanogen zouden bezorgen, zou je het wel weten. Gelukkig bestaan er dus ook hypoallergene huisdieren waarbij je allergie wegblijft (of op z’n minst beperkt wordt).

Algemeen | 6 feb 2019

Kwart kinderboerderijen rookvrij

Staatssecretaris Paul Blokhuis verklaart 100e kinderboerderij rookvrij

Het aantal rookvrije kinderboerderijen in Nederland is flink gegroeid. Was er in 2017 nog maar
een handjevol kinderboerderijen met maatregelen om kinderen te beschermen tegen de
schadelijke effecten van tabak. Met het onthullen van het rookvrije bord door staatssecretaris
Paul Blokhuis is kinderboerderij ’t Molentje in Heemstede vanaf vandaag de 100e
kinderboerderij die rookvrij is.

Algemeen | 4 feb 2019

Minister wil gebruik zeer zware pijnstillers terugdringen

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg) neemt verschillende maatregelen om het groeiende gebruik van zware pijnstillers zoals Oxycodon en Fentanyl zo veel mogelijk terug te dringen. Het aantal gebruikers van zeer sterke pijnstillers, zogenaamde opioïden, is de afgelopen tien jaar fors gestegen.

Algemeen | 2 feb 2019

‘Apothekers verkopen, ondanks tekorten, medicijnen aan het buitenland’

Nederlandse apothekers verkopen medicijnen die bestemd zijn voor Nederlandse patiënten aan het buitenland.

Ontvang de nieuwsbrief