Nieuws

Algemeen | 3 mei 2018

Is margarine echt zo slecht voor de gezondheid?

Als er over een product veel tegenstrijdige verhalen de ronde doen, dan is het wel over margarine. Het zou niet alleen chemisch zijn en slechts één molecuul verschillen van plastic; maar ook nog eens boordevol ongezonde transvetzuren zitten. Toch adviseren veel voedingskundigen en diëtisten margarine te eten in plaats van roomboter en gebruiken veel vegetariërs en veganisten dit smeersel. Zo ongezond kan margarine dan toch niet zijn? We zoomen samen met Becel in op vijf eigenschappen van margarine om duidelijkheid in de chaos te verschaffen.

Wat is boter?
Laten we vooropstellen dat niet één product dat in Nederland verkocht wordt om brood te besmeren onveilig is voor de gezondheid als het met mate wordt gebruikt. We hebben in ons land strenge wetgeving die ervoor zorgt dat je er zeker van kan zijn dat je roomboter, margarine en ook halvarine veilig kunt gebruiken. En hoewel we in de volksmond eigenlijk alles waarmee we ons brood besmeren of waar we eten in bakken of braden ‘boter’ noemen, mag volgens diezelfde wetgeving iets alleen zo heten wanneer er tenminste 80 procent melkvet in zit. Hoewel boter dus als verzamelnaam wordt gebruikt, is boter officieel alleen het zuivelproduct roomboter. (Room)boter is namelijk een beschermde benaming en is altijd van room gemaakt.

De voordelen van ‘plantaardige boter’
Dat margarine plantaardig is, is meteen de reden dat veel vegetariërs en veganisten de voorkeur aan margarine geven. Margarine wordt gemaakt met plantaardige oliën en vetten en is qua productieproces daarom beter voor het milieu.  Bovendien sluit het aan op het advies vanuit de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum om minder dierlijke en meer plantaardige voeding te eten. Allereest kijken we naar wat plantaardige producten zijn: hiertoe zijn voornamelijk groenten en fruit, peulvruchten, noten, volkorenproducten en plantaardige vetten en oliën te rekenen. Dat heeft voordelen voor je gezondheid, maar zeker ook voor het milieu. Van alles wat we eten, draagt de consumptie van vlees en zuivel namelijk het meeste bij aan de voedsel-gerelateerde milieu impact. Dit komt onder andere door de uitstoot van broeikasgassen zoals CO₂ en methaan. Zo staan twee stuks entrecôte gelijk aan een autoritje van Amsterdam naar Barneveld als je kijkt naar CO₂ -uitstoot. Planten stoten ’s nachts slechts een kleine hoeveelheid CO₂ uit, terwijl ze overdag een veel grotere hoeveelheid CO₂ opnemen. Daarmee hebben ze een lagere impact op het milieu dan dierlijke producten zoals vlees en – niet te vergeten – zuivel.

Transvetzuren in margarine?
Maar hoe zit het dan met die ongezonde transvetzuren in margarine? Transvet is een onverzadigd vet dat nog slechter is voor de gezondheid dan verzadigd vet. Het is onder meer slecht voor hart en bloedvaten. Jaren geleden, toen nog niet bekend was dat transvetten schadelijk waren, werd er een andere techniek gebruikt om de oliën in margarine te verharden, waarbij transvet ontstond. Toen wetenschappers een kwart eeuw geleden tot inzicht kwamen dat dit vet ongezond is, is ervoor gekozen om een andere receptuur te gebruiken voor margarine, waarbij geen geharde vetten meer worden gebruikt. De meeste margarineproducten bevatten een verwaarloosbaar beetje transvet uit de plantaardige oliën in het product, dit is 0,2 tot 1 procent. Wat veel mensen niet weten is dat transvetten van nature ook aanwezig zijn in dierlijke producten, zoals melk-, schapen- en koeienvlees, roomboter en kaas. Zo zit in roomboter nu een hoger transvet gehalte dan in margarine, zo’n 1,5 procent.

Het verschil tussen voedingsstoffen in roomboter en margarine
Maar wat is dan het verschil tussen roomboter en margarine als we kijken naar de voedingsstoffen? Roomboter en margarine bevatten ongeveer evenveel vet, alleen gaat het bij boter om verzadigde vetten en bij margarine om onverzadigde vetten. Onverzadigde vetzuren zijn functionele vetten, die helpen om je cholesterolgehalte in balans te houden en daarmee een bijdrage leveren aan de gezondheid van hart en bloedvaten. Deze vetten worden onderverdeeld in omega-3 (alfa-linoleenzuur, ook wel ALA genoemd), omega-6 (linolzuur) en omega-9 vetzuren. Omega 3 en 6 worden ook wel essentiële vetzuren genoemd, omdat het lichaam ze niet zelf kan aanmaken en je ze dus via je voeding moet binnenkrijgen. Dat kan via vette vis, maar ook door het smeren van margarine. Zo geeft bijvoorbeeld Becel aan, dat hun plantaardige producten zijn gemaakt van oliën van zonnebloem, koolzaad en lijnzaad. Deze oliën bevatten van nature de meervoudig onverzadigde omega-3 en omega-6 vetzuren en ook vitamine E.

Vitamines A en D
In roomboter zit van nature een beetje vitamine A en D. Aan margarineproducten worden deze vitamines toegevoegd en zijn de hoeveelheden ervan veel hoger dan in roomboter. Vitamine A draagt bij tot een gezonde werking van het immuunsysteem en het in stand houden van een goed gezichtsvermogen. Daarnaast is het goed voor de huid.

Vitamine D tekort
Vitamine D is een bijzondere vitamine, omdat deze onder invloed van zonlicht aangemaakt wordt door ons lichaam. Het helpt bij de opname van calcium wat nodig is voor sterkere botten. Omdat we het in Nederland niet hebben getroffen met het aantal zonuren, is het belangrijk een deel van de vitamine D via voeding binnen te krijgen. Vooral wanneer we veel binnen zitten en een jaartje ouder worden. Je krijgt dan namelijk niet alleen minder binnen, maar maakt ook minder vitamine D aan.
Wat weinig mensen weten is dat er twee soorten vitamine D in voeding zijn: vitamine D2 en vitamine D3. Uv-straling uit zonlicht kan voor beide vormen zorgen. D3 wordt gevormd in onze huid en in de huid van dieren waardoor het ook van nature voorkomt in dierlijke voedingsproducten. Vitamine D2 wordt gemaakt in schimmels en paddenstoelen.
Het Voedingscentrum raadt aan 10 microgram vitamine D per dag binnen te krijgen, voor ouderen is dit advies 20 microgram per dag. Daarnaast wordt geadviseerd om elke dag tussen vijftien en dertig minuten met je gezicht in de zon te zitten tussen 11.00 en 15.00 uur. Ook als je eet volgens de Schijf van Vijf krijg je genoeg vitamine D binnen. Zo kun je vitamine D binnen krijgen door het consumeren van sommige margarineproducten – zoals de 100 procent plantaardige varianten van Becel – waarbij  de vitamine D3 van dierlijke oorsprong is vervangen door de plantaardige variant D2. Ook deze passen prima in die Schijf van Vijf.

Margarine of halvarine?
De meeste margarine producten die in de supermarkt liggen zijn halvarines. Halvarine is een variant van margarine die minder vet bevat. Margarine bevat zo’n 80 procent vet, terwijl halvarine maar 45 procent vet bevat. Het vetpercentage in halvarine is lager, doordat er meer water aan toegevoegd is. Naast halvarine bestaat er ook een light variant van margarine. Deze bevat nóg minder vet, en dus ook minder calorieën.

100 gram Halvarine Margarine Boter, ongezouten
       
Energie 361 kcal. 711 kcal. 735 kcal.
Water 57,0 gram 18 gram 14,1 gram
Eiwit 1,5 gram 0 gram 0,7gram
Koolhydraten 0,5 gram 1 gram 0,7 gram
Suikers 0,0 gram 0 gram 0,7 gram
Verzadigd vet 12 gram 33 gram 54 gram
Enkelvoudig onverzadigd vet 12,8 gram 25 gram 23,5 gram
Meervoudig onverzadigd vet 14 gram 17 gram 3,5 gram
Vitamine A 8 milligram 6,5 milligram 1 milligram
Vitamine D 5 microgram 7 microgram 1,2 microgram

Bron: Voedingswaardetabel.nl

En dat margarine vs. plastic verhaal?
Is margarine inderdaad slechts één molecuul verwijderd van plastic? Daar kunnen we kort over zijn: er zijn veel stoffen die uit dezelfde scheikundige elementen zijn opgebouwd. Zie bijvoorbeeld water (H2O) en zuurstof (O2); deze twee moleculen bevatten allebei het element zuurstof (O). Maar het is het uiteindelijke bouwpakket dat het eindproduct bepaald. Zo bestaan wij mensen ook voor 93 procent uit de atomen waterstof (H), koolstof (C) en zuurstof (O). Polyethylene, oftewel plastic, bestaat meestal uit de elementen koolstof (C) en waterstof (H). Er mist slechts één element om theoretisch een mens op te kunnen bouwen en toch beweert niemand dat mensen van kunststof zijn. Kijk je naar de oliën en vetten in margarine, maar ook in olijfolie of boter, dan zie je dat die zijn opgebouwd uit koolstof (C), waterstof (H) en zuurstof (O). Feitelijk lijkt margarine qua samenstelling dus meer op mensen dan op plastic…

Bron: gezondheidsnet.nl

Algemeen | 22 mei 2018

Inclusie onderzoek Ernstig Astma, laagland versus hooggebergte behandeling, voltooid!

De inclusie voor het onderzoek naar de effectiviteit (op korte en lange termijn) van behandeling van patiënten met ernstig astma in het hooggebergte vergeleken met zeeniveau is gesloten. Het bestuur van de VND en de longartsen van het NAD en Merem willen u hartelijk bedanken voor uw medewerking en betrokkenheid.

Algemeen |

Ziekenhuizen beter voorbereid om ziekenhuisinfecties te voorkomen

Elk jaar sterven er meer mensen aan ziekenhuisinfecties dan aan ongevallen in het verkeer. Voor de derde keer sinds 2015, analyseerde Sciensano de kwaliteitsindicatoren voor ziekenhuishygiëne in 104 Belgische ziekenhuizen.

Algemeen | 21 mei 2018

Kabinet gaat verkoop rookvrije sigaretten aan banden leggen

Voor apparaatjes die tabak verhitten en volgens de tabaksindustrie minder schadelijk zijn dan ‘gewoon roken’, gaan dezelfde regels gelden als voor gewone tabaksproducten. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) komt met een leeftijdsgrens en een reclameverbod voor dit soort producten, die ook wel bekendstaan als rookvrije sigaretten.

Algemeen | 20 mei 2018

‘Grotere kans vroegtijdige dood voor fysiek actieve werknemers’

Amsterdam, Mensen die voor hun werk fysiek actief zijn hebben een 18% hogere kans om vroegtijdig te overlijden. Dit concluderen onderzoekers van VUmc op basis van hun onderzoek waarbij ze informatie van bijna tweehonderdduizend proefpersonen uit dertien landen hebben gecombineerd. Het artikel is vandaag verschenen in het gerenommeerde vaktijdschrift British Journal of Sports Medicine.

Algemeen | 19 mei 2018

Gekweekte luchtwegcellen geschikt onderzoeksmodel voor astma en COPD

Astma en COPD zijn geen losse ziekten, maar verzamelnamen voor meerdere ziektebeelden die allemaal tot vergelijkbare symptomen leiden. Promovendus Tinne Mertens kwam erachter dat in het laboratorium gekweekte luchtwegcellen geschikt zijn te bepalen welk medicijn goed werkt voor welke patiënt. Met deze aanpak kunnen onnodige dierproeven worden voorkomen. Mertens promoveerde op 9 mei 2018.

Algemeen | 18 mei 2018

Uw genen, uw gezondheid. Wat wil u echt weten?

Uw genen, uw gezondheid. Wat wil u echt weten?

Welke ziektes kan ik in de toekomst krijgen? Hoe komt het dat ik nu deze ziekte heb?

Zit het in mijn familie?

Astma is vaak erfelijk. … Onderzoek heeft uitgewezen dat astma vaak in de familie zit.

In het kader van wetenschappelijk onderzoek bij de afdeling “Community Genetics” van het VU medisch centrum zoekt het VUMC

mensen die mee willen doen aan een groepsdiscussie over de toekomst van genetische testen voor ziektes.

Ontvang de nieuwsbrief